Srpsko-slovačke komemorativne svečanosti u Kragujevcu

Četvrtak, 07 Jun 2018 |

Ministar bez portfelja zadužen za demografiju i populacionu politiku Slavica Đukić Dejanović predvodiće državnu ceremoniju polaganja venaca i odavanja počasti povodom  obeležavanja Srpsko – slovačkih komemorativnih svečanosti, koje će biti održane 8. juna 2018. godine u 13.30 časova u okviru kompleksa Češko-Slovačkog vojnog groblja u Kragujevcu. Ceremonija podrazumeva polaganje venaca, intoniranje himni i obraćanja.

 

 Vence će takođe položiti visoka delegacija Ministarstva odbrane i Vojske Srbije, gradonačelnik Grada Kragujevca, diplomatski predstavnici Slovačke Republike u Republici Srbiji, delegacije Narodne skupštine Slovačke Republike, Ministarstva odbrane, Generalštaba Oružanih snaga Slovačke Republike, gradonačelnik mesta Trenčin u Slovačkoj Republici, predsednik Matice Slovačke, udruženja i građani opredeljeni za negovanje tradicija oslobodilačkih ratova Srbije.

Istog dana, u nastavku obeležavanja Srpsko-slovačkih komemorativnih svečanosti delegacije će položiti vence i odati počast kod Spomenika streljanim đacima i profesorima koji se nalazi u okviru spomen-kompleksa „Kragujevački oktobar“.

 

U poslednjoj godini Prvog svetskog rata izbila je pobuna vojnika  71. Austro-ugarskog trenčinskog pešadijskog puka u kome je bilo najviše Slovaka, a nešto i Čeha. Vojnici ovog puka stigli su u Kragujevac iz Rusije nakon potpisivanja Brestlitovskog mira 1918. godine. Oni su bili pod snažnim uticajem Oktobarske revolucije tako da su ustali protiv svojih starešina, Nemaca i Mađara. Zbog takvog čina suđeno im  je prekim sudom, a zatim su na Stanovljanskim poljima i streljani 21. juna 1918. godine.

Ideja o potrebi izgradnje memorijalnog kompleksa objavljena je u junu 1922. godine. Pokrenuli su je Nikola Stevanović, tadašnji načelnik Službe vojne muzike, kao i onovremeni izaslanik odbrane Čehoslovačke Republike u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca potpukovnik Miliher.

Izgradnja je počela 1924. godine kada je u znak sećanja na ovaj događaj podignut spomenik isklesan od belog mermera, na čijem se vrhu nalazi bronzana figura orla raširenih krila. Na spomeniku je urezan u crno obojen krst ispod koga se nalazi tekst:

 

 Spomenik  miloj braći Čeho-Slovacima streljanim u pobuni 21. juna 1918. god  u Kragujevcu

 

Ispod teksta nalazi se 44 imena streljanih Slovaka.

Iza spomenika nalaze se dve grobnice, a prostor oko spomenika i grobnica ograđen je betonskim parapetom i metalnom ogradom. Na ulazu u ograđen prostor postavljene su dve figure lava.

Memorijalni kompleks Češko-slovačkog vojnog groblja na Stanovljanskim poljima u Kragujevcu svečano je otkriven 28. septembra 1924. godine u prisustvu visokih predstavnika Vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i Čehoslovačke Republike, kao i roditelja i porodica stradalih. Pored ostalih, istorijski podsećanje na sam događaj pobune pripadnika 71. austro-ugarskog trenčinskog pešadijskog puka u Kragujevcu održao je znameniti Milivoje Pavlović, profesor Gimnazije u Kragujevcu, koji je i sam tragično stradao 21. oktobra 1941. godine u Šumaricama kao jedna od mnogobrojnih žrtava nemačke odmazde. 

Od 2005. godine, sredstvima Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, Zavod za zaštitu spomenika kulture - Kragujevac realizovao je više faza restauratorsko-konzervatorskih radova čiji je cilj bio sveobuhvatna zaštita ovog važnog lokaliteta. Dodatni radovi manjeg obima realizovani su 2007. godine sredstvima slovačke strane koja je pokazala interesovanje za obnovu i redovno održavanje ovog vojnog memorijala.