Obeležena 77. godišnjica od izbijanja antifašističkog ustanka u Drugom svetskom ratu

Subota, 07 Jul 2018 |

Ministar za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Zoran Đorđević položio je venac i odao počast povodom obeležavanja 77. godišnjice od izbijanja antifašističkog ustanka u Drugom svetskom ratu u okviru spomen-kompleksa u Beloj Crkvi kod spomenika Žikici Jovanović-Špancu.

 

Vence su, pored ministra Đorđevića položili i delegacija Ministarstva odbrane i Vojske Srbije, predsednik Opštine Krupanj, predstavnici SUBNOR-a Srbije kao i udruženja i građani.

 

Nakon polaganja venaca, ministar Đorđević održao je govor koji prenosimo u celosti:

„Pre 77 godina nacistički neprijatelj pobedio je našu zemlju u iznenadnom, neravnopravnom ratu. Vandalskim bombardovanjem srpskih gradova, streljanjem 100 srpskih civila za jednog ubijenog nemačkog vojnika i stvaranjem monstruoznih veštačkih tvorevina kao što je NDH, čije je postojanje temeljeno na genocidu nad srpskim narodom, nacistički zavojevač pokušao je da slomi slobodarski duh srpskog naroda  i odvrati ga od same pomisli da fašizmu pruži otpor.

 

Jugoslovenska kraljevska vojska bila je razbijena u kratkotrajnom Aprilskom ratu. Srpski vojnik, koji je navikao da iz viteške borbe „prsa u prsa“ gotovo uvek izlazi kao pobednik, novoj, lukavoj nemačkoj vojnoj doktrini Blickriga nije mogao da se odupre. Po brojnosti vojske i superiornosti vojne tehnike, daleko nadmoćniji neprijatelj je pregazio granice Kraljevine Jugoslavije sa svih strana i primorao njen glavni štab na brzu i bezuslovnu kapitulaciju. Nije bilo izgleda da se ponovi junačka epopeja prelaska preko Albanije nalik onoj iz Prvog svetskog rata. Neprijatelj je, poučen prethodnim iskustvom, pažljivo isplanirao napad i kraljevskoj vojsci presekao svaku odstupnicu. Našavši se sasvim okružena neprijateljskim snagama, kraljevska vojska se raspala i najveći deo vojnika Nemci su odveli u zarobljeništvo. Njeni nepokoreni delovi nalazili su se raštrkani širom zemlje i komunikacija među njima nije se mogla lako uspostaviti. Formiranje Jugoslovenske vojske u otadžbini iz tog razloga se odvijalo otežano i sporo, a komandnom kadru budućeg Ravnogorskog pokreta bilo je potrebno dodatno vreme da se psihološki oporavi od šoka Aprilske katastrofe.

 

Za razliku od državnog aparata i vojnih struktura Monarhije, organizacija Komunistička partija Jugoslavije, u tom istorijskom trenutku velikog nacionalnog poraza,  imala je kapacitet da se odmah suprotstavi okupatoru. Jugoslovenska komunistička partija je dugi niz godina opstajala uprkos tome što je bila stavljena van zakona, a njeni prvaci, poput Žikice Jovanovića Španca, učešćem u Španskom građanskom ratu stekli su dragoceno iskustvo u borbi sa brutalnim i nepredvidljivim fašističkim neprijateljem i njegovom „petom kolonom“.

 

Funkcionisanje „u ilegali“, konspirativna komunikacijska struktura i gerilska taktika, bili su, pokazalo se, ključni elementi koji su partizanskom pokretu omogućili da pruži uspešan otpor okupatoru, a zatim i da celu otadžbinu povede putem slobode.

 

Jugoslovenski partizanski pokret bio je najefikasniji pokret otpora u čitavoj pokorenoj Evropi, stvarao je najveći probleme nemačkom Vermahtu i neprestanom borbom vezivao ne mali broj fašističkih armijskih korpusa tokom rata.

 

Narodnooslobodilačku borbu u Jugoslaviji, kao i sprečavanje da se na Istočni front uputi još veći broj fašističkih jedinica, najvećim delom na svojim plećima izneo je srpski narod, i tako u ne maloj meri doprineo osujećenju Hitlerovog plana da u prvom silovitom naletu zauzme Moskvu i uništi Crvenu armiju, armiju sačinjenu u najvećoj meri od ruskog naroda, koji se, kada je odoleo prvom nacističkom udaru, konsolidovao i počeo da nadire poput lavine koja se nije zaustavila sve dok nije sravnila sa zemljom sam centar iz koga je nacističko zlo počelo da se širi Evropom.

 

Na taj način su dva bratska slobodarska naroda, Srpski i Ruski, svaki na svoj način i shodno svojoj brojnosti, strateškom položaju i raspoloživim resursima, više od drugih bila zaslužna za poraz fašizma na tlu Evrope. Ujedinjeni u toj zajedničkoj borbi, srpski i ruski narod, u krajnjem ishodu, doneli su slobodu svim drugim narodima Evrope.

 

A mi sa ponosom možemo zaključiti da je propast Hitlerove nacističke mašinerije započeo na teritoriji nepokorne Srbije, i to upravo ovde, u junačkoj Rađevini, ustankom koji je 7. jula 1941. godine izbio oružanom akcijom Rađevačke partizanske čete Valjevskog partizanskog odreda u Beloj Crvki kod Krupnja.

Smrt fašizmu!

Živela Srbija!“.