Ministar Đorđević na Memorijalnom koncertu povodom obeležavanja Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma

Četvrtak, 08 Novembar 2018 |

Obeležavanje Međunarodnog dana borbe protiv fašizma i antisemitizma održano je danas u Narodnom pozorištu u Beogradu. Tom prilikom prisutnima se obratio ministar za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Zoran Đorđević.

 

Njegov govor prenosimo u celosti:

„Danas, kao i svakog novembra, u svečanoj tišini obeležavamo Međunarodni dan borbe protiv fašizma i antisemitizma.

 

Pre 80 godina, 9. novembra 1938. godine, u događaju koji se u istoriografiji označava eufemističkim nazivom „Kristalna noć“, otpočela je poslednja, najmonstruoznija faza plana koji su nacisti takođe eufemistički nazvali „Konačno rešenje jevrejskog pitanja“. Prikladno bi bilo reći da je na taj dan čitav evropski kontinent obuzela tama; najcrnja noć evropske civilizacije i evropskih naroda, od kojih su jedni zaspali dubokim snom, dok su drugi, poput divljih zveri, grabili svoj noćni plen veličajući bezumnu ideologiju militarizma i navodne rasne superiornosti.

 

Veliki nemački narod, do tada jedan od ključnih nosilaca progresivnih ideja, dozvolio je sebi da krene retrogradnim putem, putem divljaštva i varvarstva koji su u istoriji bili vezani za davnu prošlost i neprosvećena plemena koja nisu imala nikakva saznanja o etici i pravdi.

 

Prihvativši laž o genetskoj superiornosti, Nemci su pre svega sebi naneli dvostruku štetu: sistematskim progonom i ubistvima sopstvenih građana jevrejskog porekla, oni su slabili svoju državu čijem je napretku i razvoju jevrejska zajednica doprinosila u značajnoj meri; a korenitom militarizacijom nemačkog naroda, nemačka država je od sopstvenog stanovništva stvorila legitimne vojne mete onda kada su saveznički avioni zadobili nadmoć u vazduhu i intenzivno strateški bombardovali njene gradove.

 

Jer u Trećem Rajhu su svi Nemci, od najmanjeg do najvećeg, imali svoju jasno određenu ulogu u precizno iscrtanom ratnom rasporedu sistematski militarizovanog društva, koje je imalo samo jedan cilj: porobljavanje evropskih država i istrebljenje takozvanih „inferiornih“ naroda.

 

Nepune dve godine nakon „Kristalne noći“, evropske demokratije, iako su tada još uvek trpele posledice Velike ekonomske krize i suočavale se sa velikim socijalnim i privrednim izazovima, napokon su smogle snage i donele odluku da više ne odstupaju pred sve većim i agresivnijim prohtevima Adolfa Hitlera.

 

Ali, tada je za mnoge već bilo kasno.

Pedantno isplanirani sistem masovnog ubijanja jevrejskog naroda u nacističkoj Nemačkoj, Holokaust, započeo je mnogo ranije. Prvi progoni su počeli još 1933. godine, a u genocidu nad Jevrejima, čiji je ukupni zastrašujući bilans 6 miliona žrtava, prelomni momenat odigrao se 9. novembra 1938. godine, kada je otpočela masovna deportacija civila jevrejske vere i nacionalnosti sa područja današnje Nemačke, Austrije i Češke u logore smrti, da bi kulminirao 1942. godine, kada je samo u periodu od aprila do novembra, u rasponu od svega 250 dana – ubijeno 2.5 miliona evropskih Jevreja.

 

Jevreji koji su živeli u nacističkoj Nemačkoj nisu znali zbog čega ih je nacistički režim osudio na tako velike patnje. Pošli bi na spavanje kao ugledne zanatlije, trgovci, profesori, a budili bi se kao logoraši osuđeni na smrt bez ikakvog razloga.

 

Za to vreme, takođe na evropskom tlu, nešto južnije od Dahaua, Mauthauzena i Aušvica, jedna druga fabrika smrti, Jasenovac, uz druge koncentracione logore ozloglašenog ustaškog sistema gubilišta, od kojih je najmonstruozniji jedini logor na svetu koji je služio isključivo za sistematično ubijanje dece, Jastrebarsko, takođe je danonoćno radio sve vreme od 1941. do 1945. godine. Najveći broj žrtava u tim logorima bili su Srbi, iako su se u njima isto tako sistematično ubijali i Romi i Jevreji sa teritorije bivše Kraljevine Jugoslavije, a sve prema fašističkom ustavu i zakonima jedne nove, varvarske i monstruozne tvorevine – Nezavisne Države Hrvatske.

 

Za razliku od Jevreja iz Centralne Evrope, koji dugo nisu mogli da poveruju da će nad njima nacisti izvršiti odmazdu tako čudovišnih razmera, Srbi su na početku Drugog svetskog rata svesno pružili snažan otpor Hitleru,  odbivši da prihvate nacističku dominaciju Evropom, i kada su masovnim protestima izazvali Martovski puč i poništenje dokumenta kojim se Jugoslavija priključila Trojnom paktu. „Bolje rat nego pakt!“ glasio je prkosni poklič srpskih rodoljuba. „Bolje grob nego rob!“ reči su koje bolje nego išta drugo opisuju slobodarski duh srpskog naroda.

 

Srpski narod je svesno prihvatio borbu protiv višestruko nadmoćnog neprijatelja koji je do tog, 27. marta 1941. godine već bio pokorio najveći deo evropskog kontinenta.

 

Kažem „svesno“, zato što je u Prvom svetskom ratu već osetio svu težinu okupacije nemačke vojske, i vrlo dobro je znao kakve su posledice ponovnog protivljenja germanskom militarizmu.  

 

I isto tako svesno, prihvatio je posledice svog otpora. U iznenadnom bombardovanju srpskih gradova koje je luftvafe izvršio u rano jutro 6. aprila, staro gradsko jezgro

prestonog grada Beograda bilo je doslovno razoreno, pri čemu nisu pošteđene ni takve institucije kulture kakva je zgrada Narodne biblioteke sa oko 350 000 knjiga, Vaznesenjska crkva koja je u tom trenutku bila prepuna vernika prisutnih na jutarnjoj službi, kao i kompleks zgrada Starog dvora koji je u tom trenutku imao javnu, a ne administrativnu namenu. Nakon kratkotrajnog tronedeljnog rata posle kog su oružane snage Jugoslavije, koje su brojale 300 000 vojnika, kapitulirale, najveći deo srpskih oficira i vojnika interniran je u nemačke logore. Srbi koji su ostali na slobodi nisu pristajali na život u ropstvu i nastavili su borbu protiv okupatora. Da bi što efikasnije suzbila otpor srpskog stanovništva, nacistička zver je ustanovila zloglasnu računicu po kojoj je za jednog ubijenog nemačkog vojnika streljano 100, a za svakog ranjenog 50 nasumično odabranih srpskih civila. Na taj način je veliki broj srpskih gradova, varošica i sela bio gotovo desetkovan još iste, 1941. godine: tako npr. u selu Dragincu i okolnim selima Mačve i Pocerine od 14. do 19. oktobra za odmazdu je streljano 2 950 stanovnika, od male dece do žena, muškaraca i staraca, pri čemu su spaljene sve kuće i pobijena sva stoka u njihovom vlasništvu; u gradu Kraljevu je u istom periodu streljano 2 190 civila; a u Kragujevcu je od 19. do 21. oktobra 1941. godine nacistički okupator likvidirao blizu 3 000 ljudi, od čega 300 učenika i dece u predškolskom uzrastu.

 

To je bio samo deo onog što je srpski narod pretrpeo u Drugom svetskom ratu, žrtvu koju smo sasvim svesno bili spremni da platimo da bismo od stranog osvajača otkupili, po vrlo visoku cenu, nama dragocen život u slobodi.

 

Ono na šta nismo računali, i po čemu smo vrlo slični sa jevrejskim narodom u Nemačkoj koji nije mogao da shvati toliku iznenadnu mržnju od strane svojih nemačkih sugrađana, to je sudbina koja je srpski narod zadesila u NDH.

 

Prema podacima zvaničnog memorijala žrtvama Holokausta države Izrael „Jad Vašem“, na teritoriji Nezavisne države Hrvatske je, citiram, „više od 500 000 Srba ubijeno na užasno sadističke načine (pretežno tokom leta 1941. godine), 250 000 je bilo proterano, dok je drugih 200 000 bilo prisiljeno da prihvati katolicizam“. I srpski narod je, poput jevrejskog naroda, najmanje očekivao da nad njim izvrši genocid onaj narod sa kojim je dugo gradio zajedničku državu i decenijama delio dobro i zlo, s tom razlikom što su Jevreji postali žrtve pripadnika druge kulture i etniciteta, dok je srpski narod sa Hrvatima delio isti etnos, jezik, kao i hrišćansku veru, a uz to ga je 1918. godine oslobodio od hiljadugodišnjeg tuđinskog ropstva i uveo u red pobednika u Prvom svetskom ratu.  

 

I pored svih žrtava, srpski narod je nastavio otpor nemačkom okupatoru i svom novostečenom krvniku, Hrvatima, i dva antifašistička pokreta koja su u najvećoj meri bila sastavljena od Srba, Ravnogorski pokret i Narodnooslobodilački pokret, iz dana u dan bivala su sve snažnija i efikasnija, dok je ovaj potonji, Narodnooslobodilačka vojska, izrastao do kraja rata u respektabilnu vojnu silu od 800 000 vojnika, najvećim delom srpske nacionalnosti. Ta vojska je, uz asistenciju Crvene armije i u koordinaciji sa drugim saveznicima u značajnoj meri doprinela oslobođenju zemlje i bezuslovnoj kapitulaciji nacističke Nemačke i njenih satelita.

 

Nova Jugoslavija, čiji se međunarodni ugled u velikoj meri zasnivao na zadivljujućoj snazi srpskih bajoneta i na zaprepašćujuće velikom stradanju nevinog srpskog civilnog stanovništva, bila je jedna od zemalja-osnivača Organizacije ujedinjenih nacija, i poretka slobodnog, demokratskog sveta u kome i danas živimo.

 

U mnogim zemljama tog sveta zabranjeno je veličanje ili negiranje Holokausta. Negiranje i veličanje genocida nad srpskim stanovništvom u NDH nigde nije zabranjeno zakonom. Jasno je da oni koji negiraju i opravdavaju jedan ili drugi genocid i revidiraju istoriju pripadaju podzemnom svetu bezumlja i destrukcije koji je čovečanstvu naneo nezamislivo mnogo zla, i za koji smo mislili da je sasvim poražen pobedom saveznika u Drugom svetskom ratu. Ti besramni glasovi su sve snažniji u svetu, a, nažalost, mogu se čuti i u našem neposrednom okruženju, i to na institucionalnom nivou, i to upravo od onih koji bi trebalo da ne progovaraju i da se ne ponose svojom ulogom u Drugom svetskom ratu.

 

Uveren sam da je došlo vreme kada je potrebno da se, na globalnom nivou, usvoji jedna opšta preporuka da svako negiranje ili relativizacija Holokausta, Porejmosa i genocida nad srpskim stanovništvom u NDH bude sankcionisano krivičnim zakonikom.

 

Prethodno bismo se morali dogovoriti da zajednički osudimo onoga ko javno iznese neistinu o broju žrtava sva tri genocida i umanjuje njegovu donju granicu, a to je, u slučaju genocida nad Srbima, prema tvrdnjama neutralnog istraživačkog instituta „Jad Vašem“, broj ne manji od 950 000 ljudi.

 

Danas smo svedoci da u nekim zemljama ponovo imamo klice fašizma.

Edmund Burke kaže “Da bi zlo napredovalo, dobri ljudi trebaju samo - ne činiti ništa”. Mi ćemo činiti i mi to jednostavno nećemo dozvoliti.

 

Neka je večna slava i hvala svim nevino stradalim žrtvama fašizma i antisemitizma, kao i onima koji su učestvovali u antifašističkoj borbi!

Smrt fašizmu!“.